Η δικτατορία που έρχεται

Dali

«Το χέρι υπέγραψε συνθήκη, γέννησε πυρετό,

θέρισε η πείνα κι έπεσε ακρίδα

μέγα το χέρι που έχει τόση εξουσία

στον άνθρωπο, με τ’ όνομα του ορνιθοσκαλισμένο».

Ντύλαν Τόμας, Το χέρι που υπέγραψε

Στις 8 Ιουλίου, το Ευρωκοινοβούλιο με 432 ψήφους υπέρ, 241 κατά και 32 αποχές, ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο προετοιμάζεται το έδαφος για την υπογραφή συνθήκης ελεύθερου εμπορίου ανάμεσα στην ΕΕ και τις ΗΠΑ με την επωνυμία «Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων» (TTIP).[i] Πρόκειται για ένα αποφασιστικό βήμα προς την ολοκλήρωση αυτού που ο Κ. Πολάνυι αποκαλούσε «μεγάλο μετασχηματισμό» της καπιταλιστικής κοινωνίας. Δηλαδή, την ολοκλήρωση της ιστορικής διαδικασίας που αποβλέπει στην πλήρη αγοραιοποίηση της κοινωνικής ολότητας και την υπαγωγή όλων των πτυχών του οργανωμένου κοινωνικού βίου στην δικτατορική κυριαρχία του κεφαλαίου, μέσω της κατάργησης των συλλογικών ελέγχων που οι κολεκτιβιστικές τάσεις είχαν επιβάλλει προκειμένου να προστατευτούν τα ασθενέστερα στρώματα από τις καταστροφικές συνέπειες της οικονομίας της αγοράς.[ii] Πέρα ωστόσο από την αρνητική όψη της άρσης των κοινωνικών ελέγχων, η διαδικασία αγοραιοποίησης έχει και «θετικό», δηλαδή ενεργητικό, περιεχόμενο το οποίο θα μπορούσαμε, κάπως σχηματικά, να το συνοψίσουμε ως εξής: σε ανθρωπολογικό επίπεδο, συνεπάγεται την εξύψωση της άντλησης οικονομικής ωφέλειας σαν μοναδικού ορθολογικού κινήτρου για την ανθρώπινη συμπεριφορά (homo economicus). Η άτυπη τάση προς την ψυχρή οικονομίστικη λογική που ανέκαθεν συνιστούσε χαρακτηριστικό του τρόπου σκέψης και της ψυχοσύνθεσης του ανθρωπολογικού τύπου του μπουρζουά, και που η ιστορική αστική τάξη πάσχιζε να συγκαλύψει μέσω της λογοτεχνίας, της τυπολατρικής ηθικής και της ψεύτικης θρησκευτικής ευλάβειας της, τείνει στην νεοφιλελεύθερη νεωτερικότητα να προσλάβει διαστάσεις κανονιστικής αρχής της ορθολογικότητας, μιας οικουμενικής αλήθειας που είναι αυθύπαρκτη στην «φύση» του ανθρώπου και ως τέτοια οφείλει να καθρεφτίζεται στα συστήματα αξιών και στις πολιτισμικές πεποιθήσεις που αναπαράγονται από τους θεσμούς κοινωνικοποίησης του κυρίαρχου κοινωνικού παραδείγματος (π.χ. σχολεία, παν/μια, ΜΜΕ). Η μετεξέλιξη αυτή βρίσκει έκφραση και στο πνεύμα οργάνωσης της ετερόνομης κοινωνικής ολότητας που αναγνωρίζει την αρχή της κερδοφορίας σαν την μοναδική ορθολογική αρχή γύρω από την οποία θα πρέπει να οργανωθεί η συλλογική ύπαρξη της κοινωνίας. Η τάση για ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και για εμπορευματοποίηση του συνόλου των κοινωνικών αγαθών μέσω της μαζικής εξαγοράς τους από έναν πανίσχυρο και υπερδιογκωμένο ιδιωτικό τομέα δεν είναι παρά η λογική προέκταση του σκεπτικού που αναφέραμε προηγουμένως. Η εξυπηρέτηση του στενού εγωιστικού συμφέροντος και η επιδίωξη της ατομικής κερδοφορίας, εκλαμβάνονται σαν οι μοναδικοί παράγοντες που μπορούν να διασφαλίσουν την ομαλή διεκπεραίωση των ζωτικών κοινωνικών λειτουργιών. Σύμφωνα με αυτό το πνεύμα, ακόμη και η παροχή και κατανάλωση νερού και ηλεκτρικού ρεύματος, η εξόρυξη στρατηγικής σημασίας πρώτων υλών, ή η αποκομιδή σκουπιδιών, είναι λειτουργίες που θα πρέπει να περιέλθουν στον έλεγχο της αγοράς προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι λειτουργίες αυτές θα εξακολουθήσουν να επιτελούνται σωστά και με την μέγιστη οικονομική παραγωγικότητα και αποτελεσματικότητα. Τέλος, ερχόμαστε στην καθολική υποκατάσταση των οργανικών κι αδιαμεσολάβητων κοινωνικών σχέσεων από απρόσωπες νομικές σχέσεις που τελούν υπό την αιγίδα του Κράτους και στην αποθέωση του χρήματος ως μοναδικού μέσου για την ικανοποίηση των ανθρώπινων αναγκών κι επιθυμιών.

Η TTIP προβλέπει την πλήρη απορρύθμιση της ευρωπαϊκής αγοράς σε όλους τους τομείς, στα πρότυπα του αχαλίνωτου καπιταλισμού που κυριαρχεί στις ΗΠΑ. Θα πούμε μόνο ένα παράδειγμα ως προς το τι μπορεί να συνεπάγεται αυτή η διαδικασία για τα ετεροκαθοριζόμενα στρώματα. Στην Ευρώπη υπάρχουν 1.200 ουσίες που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν στην παρασκευή καλλυντικών, επειδή οι ουσίες αυτές απέτυχαν να περάσουν τα εργαστηριακά τεστ στα οποία υποβλήθηκαν για να αποδειχτεί ότι δεν είναι ζημιογόνες για την υγεία των καταναλωτών. Από την άλλη, στις ΗΠΑ οι ουσίες που απαγορεύονται φτάνουν με το ζόρι τις… 12. Αυτό συμβαίνει διότι ενώ στην Ευρώπη το προϊόν πρέπει πρώτα να αποδειχτεί ότι πληρεί τις προδιαγραφές για την προστασία της δημόσιας υγείας και μετά να κυκλοφορήσει στην αγορά, στις ΗΠΑ η νομοθεσία προβλέπει ότι το προϊόν θεωρείται αβλαβές μέχρι αποδείξεως του εναντίου! Δηλαδή, αν κάποιος πελάτης δεν υποβάλλει επίσημο παράπονο το οποίο θα πρέπει να είναι και σε θέση να το αποδείξει, οι εταιρείες θεωρείται ότι φέρουν την ευθύνη για την ποιότητα των εμπορευμάτων που λανσάρουν στην αγορά και επαφίεται αποκλειστικά σε αυτές να συμπεριφερθούν «ηθικά». Και φυσικά ο καταναλωτής θα πρέπει μετά να καταθέσει μήνυση και να κοντραριστεί δικαστικά με την τάδε ή δείνα εταιρεία, με ότι αυτό συνεπάγεται για την πελώρια ανισότητα των μέσων που έχει στη διάθεση του ο μέσος ιδιώτης και ένας εταιρικός κολοσσός που εμπλέκονται σε δικαστική διαμάχη.

Πρόκειται για μια άλλη έκφανση της κυρίαρχης συστημικής ιδεολογίας, σύμφωνα με την οποία η σύμβαση που υπογράφεται ανάμεσα σε έναν εργαζόμενο και έναν εταιρικό κολοσσό συνάπτεται «ελεύθερα» κι εθελοντικά από δύο «ισότιμα» μέρη. Αυτή η λογική της ίσης αντιμετώπισης από τον αστικό νόμο επιστρατεύτηκε στις αρχές του αιώνα για να κηρύξει παράνομες τις πρώτες μαζικές απεργίες εργατών στις ΗΠΑ, αφού σύμφωνα με το σκεπτικό των πολιτικών και δικαστικών ελίτ, ήταν οι εργάτες αυτοί που χρησιμοποιούσαν αθέμιτα μέσα εξαναγκασμού κατά της επιχείρησης, συνασπιζόμενοι εναντίον της σε ένα κοινό απεργιακό μέτωπο.[iii] Κατόπιν τούτου, οι δυνάμεις καταστολής του Κράτους καλούνταν από τους «πληγέντες» εκατομμυριούχους για να επέμβουν δυναμικά και να συντρίψουν τις κινητοποιήσεις χρησιμοποιώντας, δολοφονική πολλές φορές, βία και λειτουργώντας απροκάλυπτα και χωρίς περιστροφές σαν νόμιμοι μπράβοι των οικονομικών ελίτ. Δεν τίθετο θέμα ταξικής μεροληψίας, δεδομένου ότι οι προλετάριοι ήταν εκείνοι που είχαν παραβιάσει και καταπατήσει τις διατάξεις του, ιερού για την αρπακτική μπουρζουαζία, δικαίου των συμβάσεων. Στην περίοδο της νεοφιλελεύθερης νεωτερικότητας, βλέπουμε ότι αυτή η εξουσιαστική νοοτροπία και οι ανορθολογικές αντιλήψεις επιστρέφουν ξανά, ισχυρότερες από πριν. Άλλωστε, δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την σφαγή των απεργών ανθρακωρύχων στο Κέιπ Τάουν,[iv] ενώ μόλις πρόσφατα αποκαλύφτηκε ότι ο πολυεθνικός κολοσσός της Walmart στρατολόγησε τις κρατικές υπηρεσίες ασφαλείας των ΗΠΑ (FBI) σε μια προσπάθεια να καταστείλει στην γέννηση του το κίνημα που ξέσπασε ανάμεσα στους 1,3 εκατομμύρια ανοργάνωτους εργαζόμενους της επιχείρησης υπέρ της ένταξης τους σε εργατικές ενώσεις.[v] Κατά τα άλλα, η ζοφερή πραγματικότητα της ανισοκατανομής της δύναμης και της ιεραρχικής ταξικής δομής της ετερόνομης καπιταλιστικής κοινωνίας συγκαλύπτεται επιμελώς κάτω από τον μύθο μιας χιμαιρικής τυπικής ισονομίας και μιας ψευδεπίγραφης ατομικής ελευθερίας.

Μια παρόμοια χαλάρωση των προστατευτικών διατάξεων προβλέπεται από την TTIP και στον τομέα των επεξεργασμένων τροφίμων, όπου οι μεγάλες πολυεθνικές που δραστηριοποιούνται στο κομμάτι των agro-business θα έχουν επιτέλους την ευκαιρία να κατακλύσουν την ευρωπαϊκή αγορά με μεταλλαγμένα διατροφικά προϊόντα. Μάλιστα, καμία σημασία δεν θα έχει αν τα επίμαχα προϊόντα θα υποχρεωθούν να φέρουν ειδική προειδοποιητική ετικέτα που θα εφιστά την προσοχή του καταναλωτή στο γεγονός ότι περιέχουν γενετικά τροποποιημένες ουσίες. Όπως και σε άλλα πράγματα, η θρυλούμενη ελευθερία της ατομικής επιλογής του καταναλωτή στην οικονομία της αγοράς δεν είναι παρά ένας ιδεολογικός μύθος. Καταρχάς, η επιλογή αυτή προσκρούει στα πολύ πραγματικά όρια του χρήματος που ο κάθε άνθρωπος έχει στην κατοχή του προκειμένου να μπορέσει να ικανοποιήσει τις όποιες ανάγκες και επιθυμίες του. Με την σειρά της, η αγοραστική δύναμη επιδρά πάνω στον μηχανισμό των τιμών, ο οποίος, παρ’ όλο που κατά μια έννοια λειτουργεί ως εργαλείο ροής πληροφοριών από τον καταναλωτή προς τον παραγωγό, ταυτόχρονα επιδρά και ο ίδιος στη διαθεσιμότητα ενός προϊόντος μέσω της αύξησης της τιμής. Το αποτέλεσμα είναι ότι καταγράφοντας αύξηση της ζήτησης, στην πραγματικότητα περιορίζει την ικανοποίηση της καταγεγραμμένης ανάγκης στη βάση κριτηρίων οικονομικής δύναμης, δηλαδή στα οικονομικά ισχυρά στρώματα της κοινωνίας. Έτσι, ενώ στο πλαίσιο της οικονομίας της αγοράς έχουμε ίσως μια αντικειμενική καταγραφή των προτιμήσεων του καταναλωτή μέσω των τιμολογιακών διακυμάνσεων, δεν έχουμε όμως ικανοποιητική και δίκαιη κατανομή των αγαθών, αφού μόνο οι εύπορες τάξεις μπορούν να καταναλώνουν και να ικανοποιούν τις ανάγκες τους για αγαθά που παρουσιάζουν αυξημένη ζήτηση. Έτσι, φτάνουμε σε ένα ανορθολογικό σύστημα παραγωγής και κατανομής των αγαθών, στο πλαίσιο του οποίου όσο πιο μεγάλη είναι η ανάγκη της κοινωνίας για ένα συγκεκριμένο προϊόν, τόσο πιο περιορισμένα τα μέσα που έχει στη διάθεση της για να την ικανοποιήσει! Από εκεί και πέρα, οι μεγάλες εταιρείες agro-business, εξαιτίας των οικονομιών κλίμακας που είναι σε θέση να πετυχαίνουν και χάρη στην πρόσβαση που διαθέτουν στα πιο εξελιγμένα τεχνολογικά μέσα, έχουν την δυνατότητα να πουλούν ελκυστικότερο προϊόν σε τιμές που είναι περισσότερο προσιτές από αυτές των ανταγωνιστών τους. Έτσι, είναι ζήτημα χρόνου τα ακριβότερα και σπανιότερα βιολογικά προϊόντα να εξαφανιστούν από την ευρωπαϊκή αγορά, εκτός αν οι ευρωπαίοι καταναλωτές, των οποίων η αγοραστική δύναμη ολοένα και μειώνεται, αποφασίσουν για κάποιον ανεξήγητο λόγο, να δράσουν όλοι μαζί ανορθολογικά, από την άποψη μιας αναγκαίας ανάλυσης κόστους-οφέλους που υποχρεωτικά ρυθμίζει την ικανοποίηση των αναγκών σε μια αγοραία οικονομία, και να αγοράζουν ακριβότερα προϊόντα την στιγμή που το εισόδημα τους μειώνεται. Το πολύ, πολύ τα βιολογικά προϊόντα να μετατραπούν σε είδος πολυτελούς κατανάλωσης διαθέσιμα μόνο για τα προνομιούχα κοινωνικά στρώματα, πράγμα που έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει σε κάποιο βαθμό. Γίνεται αντιληπτό, ότι τα πέραν του Ατλαντικού σκουπίδια θα ενσκήψουν σαν γάγγραινα πάνω στους ανυποψίαστους ευρωπαίους, κυριεύοντας τις αγορές και θέτοντας τις επικρατούσες τάσεις ως προς το πρότυπο της παραγωγής και την κατανάλωσης. Ήδη, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία, στις ΗΠΑ «το 70% όλων των επεξεργασμένων τροφίμων που πωλούνται στα αμερικανικά σούπερ μάρκετ περιέχουν πλέον γενετικά τροποποιημένα συστατικά».[vi]

Αυτή η ζοφερή πρόγνωση περί των συστημικών τάσεων που δρουν «αντικειμενικά» ευνοώντας τις οικονομίες κλίμακας, βασίζεται κατά ένα μέρος στην άδοξη κατάληξη που είχε ο νόμος για το 35ώρο στην Γαλλία. Ο «προοδευτικός» νόμος που είχε ψηφιστεί από την κυβέρνηση Σοσιαλιστών – Πρασίνων το 2000, ουδέποτε καταργήθηκε επίσημα από την εθνοσυνέλευση. Ωστόσο, συμπληρώθηκε το 2004 (κεντροδεξιά κυβέρνηση Ραφαρέν) από μια καινούρια νομοθετική διάταξη η οποία αύξανε υπέρογκα τις εργατοώρες των υπερωριών κι επέτρεπε την «ευέλικτη», κατά περίπτωση εφαρμογή του επτάωρου, ανάλογα με τις προτιμήσεις του εργοδότη και την ατομική αξιολόγηση των παραγωγικών αναγκών της επιχείρησης του. Λίαν συντόμως, τα αφεντικά που έκαναν εθελοντική χρήση αυτής της νομοθετικής ρύθμισης, μπόρεσαν να κατοχυρώσουν ότι οι επιχειρήσεις τους θα λειτουργούσαν με παρατεταμένο ωράριο χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να προβούν σε αντίστοιχη αύξηση δαπανών ως προς την μισθοδοσία. Με αυτόν τον τρόπο, εξασφάλισαν το στρατηγικό πλεονέκτημα απέναντι στους ανταγωνιστές τους. Όσοι θέλησαν να μείνουν πιστοί στην εφαρμογή του επτάωρου τέθηκαν μπροστά στο δίλημμα είτε να υποκύψουν στον ανταγωνισμό και να αφανιστούν, είτε να ακολουθήσουν την ίδια τακτική κατάργησης στην πράξη του επταώρου προκειμένου να καταστήσουν τις επιχειρήσεις τους εκ νέου ανταγωνιστικές. Η τάση γενικεύτηκε και ο νόμος περιέπεσε σε αχρηστία, σε σημείο που να έχει υποστεί απανωτές αναθεωρήσεις προς το χειρότερο από το γαλλικό κοινοβούλιο και πλέον να έχει καταστεί ως επί το πλείστον συμβολικός.[vii]

Τέλος, ένα ακόμη τερατούργημα που προβλέπεται να θεσπιστεί από την TTIP είναι ο λεγόμενος Μηχανισμός Επίλυσης Διαφορών μεταξύ Επενδυτών και Κρατών (Investor-State Dispute Settlements). Η θεσμοποίηση ενός μηχανισμού διαιτησίας ανάμεσα σε κράτη και επενδυτές υποδηλώνει πως στα μάτια των υπερεθνικών κέντρων πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, η ανάγκη της προστασίας του δημόσιου συμφέροντος, ουδόλως υπερτερεί της ανάγκης για την προστασία της κερδοφορίας των πολυεθνικών. Θα λέγαμε πως, οδηγώντας την νεοφιλελεύθερη αντίληψη στην λογική της κατάληξη, οι τεχνοκράτες που εμπνεύστηκαν το θεσμικό πλαίσιο της TTIP καταλήγουν ότι είναι πρακτικά αδύνατο να γίνει διάκριση ανάμεσα στα εταιρικά συμφέροντα από την μία, και το συμφέρον του κοινωνικού «συνόλου» από την άλλη, μιας και οι επιχειρήσεις, και ειδικότερα οι πολυεθνικές, είναι οι κατεξοχήν φορείς της οικονομικής ανάπτυξης στο σύστημα της διεθνοποιημένης οικονομίας της αγοράς, οι οικονομικές ατμομηχανές της δημιουργίας πλούτου και θέσεων εργασίας. Αυτή η εγγενής, αντικειμενική τάση του συστήματος κατοχυρώνεται νομικά από τον μηχανισμό ISDS, ο οποίος αναγνωρίζει εξορισμού ότι η διαφύλαξη των συμφερόντων των «επενδυτών» είναι εξίσου σημαντική με την προάσπιση της κοινωνίας από μονομερείς ενέργειες παραγόντων που συγκεντρώνουν στα χέρια τους τεράστια οικονομική δύναμη. Έτσι, σε μια πλήρη αντιστροφή της επικρατούσας άποψης της σοσιαλδημοκρατικής περιόδου, αντί να αναγνωρίζεται ρητά το δικαίωμα της κοινωνίας να αυτοπροστατεύεται ως συλλογικό σώμα από τις ατομοκεντρικές εγωιστικές μηχανορραφίες των μεμονωμένων καπιταλιστών που αποβλέπουν μόνο στην μεγιστοποίηση του προσωπικού τους κέρδους, αντίθετα αναγνωρίζεται το δικαίωμα του κάθε καπιταλιστή αετονύχη να διεκδικήσει αποζημίωση από μια κυβέρνηση σε περίπτωση που θεωρήσει ότι τα συμφέροντα του ζημιώθηκαν από τις ενέργειες της. Ήδη κάποια παράσιτα του διεθνοποιημένου καπιταλισμού έχουν σπεύσει να κάνουν χρήση αυτή της διασταλτικής ερμηνείας του δικαίου, όπως η σουηδική πολυεθνική Vatenfall. Η εν λόγω εταιρεία υπέβαλε μήνυση κατά της γερμανικής κυβέρνησης απαιτώντας αποζημίωση έξι δισεκατομμυρίων ευρώ, επειδή μετά το πυρηνικό ατύχημα στην Φουκουσίμα, η κυβέρνηση διέταξε το κλείσιμο των πυρηνικών μονάδων παραγωγής ενέργειας στο Κρούμελ και στο Μπρουνσμπούτελ στις οποίες η Vatenfall είχε επενδύσει χρήματα.[viii] Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς, ότι με τα όργανα διαιτησίας που συγκροτούνται στο υπερεθνικό επίπεδο να αποφαίνονται μαζικά υπέρ των εταιρειών, ακόμη και η ανάγκη απεμπλοκής από οικολογικά καταστροφικές πηγές ενέργειας όπως η πυρηνική, θα καταστεί οικονομικά ασύμφορη για τα μεμονωμένα κράτη και κατ’ επέκταση για τους υπηκόους τους που συνιστούν την φορολογική τους βάση. Στην περίπτωση αυτή, θα έχουμε να διαλέξουμε ανάμεσα στην επιταχυνόμενη οικολογική καταστροφή που απειλεί να καταστήσει τον πλανήτη μη-βιώσιμο στο όχι πολύ μακρινό μέλλον, ή στην οικονομική καταστροφή των προλετάριων μέσω της υπερχρέωσης των μεμονωμένων κρατών. Σε κάθε περίπτωση, τα όπλα μαζικής καταστροφής που οι ελίτ κρατούν στα χέρια τους για να μας εκβιάζουν φαίνεται να πολλαπλασιάζονται, ενώ οι ταξικές άμυνες της κοινωνίας φαίνεται ολοένα ότι εξασθενίζουν.

 

[i] https://www.theparliamentmagazine.eu/articles/news/ttip-eu-parliament-vote-paves-way-new-isds.

[ii] Κ. Πολάνυι, Ο μεγάλος μετασχηματισμός (Νησίδες).

[iii] «Εκείνη την εποχή ιδρύονται τα πρώτα εργατικά σωματεία […]. Τα δικαστήρια αποφάνθηκαν ότι τα σωματεία ήταν συνωμοτικές οργανώσεις που είχαν σκοπό την παρεμπόδιση του εμπορίου και τα κήρυξαν παράνομα. Ένας δικαστής της Νέας Υόρκης επέβαλε πρόστιμο στα εικοσί πέντε μέλη μιας Ένωσης Εμποροραφτών, δηλώνοντας: ‘Σ’ αυτή την προνομιακή χώρα, η οποία διαθέτει νόμους και ελευθερία, ο δρόμος της προόδου είναι ανοικτός σε όλους… Κάθε Αμερικανός γνωρίζει ή θα έπρεπε να γνωρίζει ότι ο νόμος είναι ο καλύτερος του φίλος και ότι δεν έχει ανάγκη από τεχνητές μορφές προστασίας’ […]». Στο H. Zinn, Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών (Αιώρα), σελ. 250.

[iv] Marikana mine shootings revive bitter days of Soweto and Sharpeville, http://www.theguardian.com/world/2012/sep/07/marikana-mine-shootings-revive-soweto.

[v] Walmart Recruited FBI and Lockheed Intelligence Unit for Surveillance of Employee Union Activity, http://www.allgov.com/news/controversies/walmart-recruited-fbi-and-lockheed-intelligence-unit-for-surveillance-of-employee-union-activity-151127?news=857944.

[vi] TTIP/TPP: Ζήτω η παντοκρατορία των πολυεθνικών!, Άπατρις, Οκτώβριος – Νοέμβριος 2015.

[vii] In France, New Review of 35-Hour Workweek, http://www.nytimes.com/2014/11/27/business/international/france-has-second-thoughts-on-its-35-hour-workweek.html?_r=0.  

[viii] Vatenfall sues Germany over phase-out policy, http://www.world-nuclear-news.org/C-Vattenfall-sues-Germany-over-phase-out-policy-16101401.html.

Από την Μεσοποταμία με αγάπη

Islamic-State-Syrian-Pilots-11-Inside-350x198

«Μην καταπιέζετε και δεν θα αισθανθείτε καταπιεσμένοι».

Κοράνι 2: 256

Δεν έχουμε καμία διάθεση να επαναλάβουμε σε αυτό το σημείωμα την χρήση χιλιοειπωμένων κλισέ και κοινότυπων ερμηνευτικών εργαλείων που οι ιδεολογικοί κομισάριοι του συστήματος επιστρατεύουν για να περιγράψουν το φαινόμενο του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε (ISIL) ή Νταές, από τα αραβικά αρχικά του. Κι αυτό γιατί επιθυμούμε πάση θυσία να αποστασιοποιηθούμε από το γενικότερο κλίμα τόνωσης του οριενταλιστικού σοβινισμού που καλλιεργείται στους κόλπους της κυρίαρχης διανόησης, η οποία ακόμη και πριν από τις πολύνεκρες επιθέσεις στο Παρίσι, σκόπιμα υπερτόνιζε τους επίπλαστους διαχωρισμούς και τις έμφυτες διαφορές που υπάρχουν ανάμεσα σε μια βάρβαρη ετερότητα που ορθώνεται απειλητική στην Μεσοποταμία και σε μια «φωτισμένη» και «ορθολογική» Δύση που αντιστέκεται σε αυτή την επίθεση του βάρβαρου τέρατος. Εξάλλου, τέτοιοι διαχωρισμοί μόνο στην ορθή κατανόηση του φαινομένου δεν συμβάλλουν, ενώ έχουν την τάση να μετατρέπονται σε αυτοεκπληρούμενες προφητείες εξαιτίας των στενών σχέσεων που αναπτύσσονται ανάμεσα στους φορείς που κατέχουν την πολιτισμική δύναμη από την μία, και τις ελίτ που συγκεντρώνουν στα χέρια τους την οικονομική και πολιτική δύναμη από την άλλη. Σίγουρα, δεν σκοπεύουμε να αθωώσουμε το Ισλαμικό Κράτος για τις κτηνωδίες που έχει διαπράξει, ούτε πρόκειται να επιδοθούμε σε μια πατερναλιστική, αντί-ιμπεριαλιστική απολογία που θα εστιάζει στην δίκαιη οργή των «ιθαγενών». Ο σκοπός μας δεν είναι να ισχυριστούμε ότι το καθεστώς του Χαλιφάτου δεν είναι «οπισθοδρομικό», όσο να τονίσουμε ότι άλλο τόσο οπισθοδρομικό είναι το κοινωνικό σύστημα της θεσμισμένης ετερονομίας στις καπιταλιστικές μητροπόλεις του Κέντρου, με τις διαφορές που παρατηρούνται ανάμεσα στα δύο συστήματα κυριαρχίας να είναι πιο πολύ ποσοτικές και λιγότερο ποιοτικές αν τις αναλύσουμε από την σκοπιά της ταξικά συνειδητοποιημένης αυτονομίας.

Σε πρώτη φάση, κατά την άποψη μας, η εξουσιαστική διάσταση του πολιτικού Ισλάμ δεν έγκειται στην διάχυτη τρομοκρατία που εξαπολύει το Χαλιφάτο ενάντια στους αντιπάλους του σε Συρία, Ιράκ, αλλά και στις δυτικές χώρες (Καναδάς, Γαλλία). Η βία είναι κοινό γνώρισμα του κοινωνικού ανταγωνισμού και έχει χρησιμοποιηθεί εκτεταμένα στο παρελθόν τόσο από μεσσιανικά κινήματα με θρησκευτική ιδεολογία, όσο και από επαναστατικά κινήματα με κοσμικό χαρακτήρα που υποχρεώθηκαν να έρθουν σε σύγκρουση με τις κατεστημένες εξουσίες. Αναμφίβολα, η μέθοδος που επιλέγει να επιστρατεύσει ένα κίνημα για να αναλάβει δράση στο πεδίο της Κοινωνικής Πάλης, τελεί σε άμεση συνάφεια με τις πολιτικές αξίες και τις αρχές που διέπουν την κοσμοθεωρία του, αλλά και με τους γενικούς προγραμματικούς στόχους που επιθυμεί να φέρει σε πέρας. Από αυτή την άποψη, παίζει ρόλο αν μιλάμε για ενέργειες που προσιδιάζουν στο πρότυπο της ατομικής τρομοκρατίας, ή αν συμφωνούν με κάποιες αξιολογικές προδιαγραφές που σχετίζονται με την συλλογικά οργανωμένη, μαζική βία. Ωστόσο, θα αποτελούσε μάλλον προσπάθεια για μια ιδεολογική υπεραπλούστευση της πραγματικότητας αν ισχυριζόμασταν ότι μόνο τα εξουσιαστικά πολιτικά μορφώματα καταφεύγουν στην χρήση φυσικής βίας ενάντια στους αντιπάλους τους. Ένας ορισμένος βαθμός αντιπαράθεσης με τις εχθρικά διακείμενες κοινωνικές ομάδες, ή μάλλον με τους φυσικούς εκπροσώπους της εξουσίας τους, συνιστά δομική διάσταση του κοινωνικού ανταγωνισμού και επιβάλλεται από την φύση και τα χαρακτηριστικά που αποκτά η Κοινωνική Πάλη στο πλαίσιο μιας ετερόνομης κοινωνίας. Πολλές φορές η ασυμμετρία της δύναμης που βρίσκεται στο επίκεντρο των σχέσεων κυριαρχίας που επικρατούν μέσα στο θεσμικό πλαίσιο του ιεραρχικού κοινωνικού σχηματισμού, αναγκάζει τους κοινωνικούς αγωνιστές να καταφεύγουν ακόμη και σε πράξεις ατομικής τρομοκρατίας, εντάσσοντας ωστόσο αυτές τους τις ενέργειες στις τύχες του ευρύτερου απελευθερωτικού κινήματος και ειλικρινά πιστεύοντας ότι δρουν για λογαριασμό του. Ο βασικός εκφραστής του εξεγερσιακού αναρχισμού Λ. Γκαλεάνι είχε γράψει σχετικά ότι «[…] η ατομική πράξη της εξέγερσης είναι ένα αναγκαίο ενδιάμεσο φαινόμενο που σηματοδοτεί την μετάβαση από το σκέτο ιδανικό ή την θεωρητική σύλληψη, στο εξεγερσιακό κίνημα που έπεται και υποδαυλίζει την φλόγα της νικηφόρας επανάστασης».[i] Ενώ δεν θα πρέπει να ξεχνάμε και τα λόγια του αναρχικού βομβιστή Εμίλ Ανρί, ο οποίος υπερασπίστηκε την βόμβα που πέταξε μέσα σε ένα ασφυκτικά γεμάτο καφέ των Παρισίων λέγοντας «Η βόμβα στο Καφέ Τέρμινους είναι η απάντηση σε όλες τις παραβιάσεις σας της ελευθερίας, στις συλλήψεις σας, στις κατ’ οίκον έρευνες σας, στους νόμους σας κατά της ελευθεροτυπίας, στις μαζικές εκτοπίσεις σας, στους αποκεφαλισμούς σας. Αλλά, γιατί, ρωτάτε, να επιτεθεί κανείς στους φιλήσυχους θαμώνες του καφέ, που απλά καθόντουσαν και άκουγαν μουσική και που, χωρίς αμφιβολία, δεν ήταν ούτε δικαστές, ούτε βουλευτές, ούτε γραφειοκράτες; Γιατί; Είναι πολύ απλό. Η μπουρζουαζία δεν έκανε διακρίσεις ανάμεσα στους αναρχικούς. Ο Βαγιάν, ένας άνθρωπος μόνος, πέταξε μια βόμβα. Τα εννέα δέκατα των αναρχικών ούτε καν τον γνώριζαν. Αλλά αυτό δεν σήμαινε τίποτα. Οι διώξεις ήταν μαζικές και ο οποιοσδήποτε που είχε τον παραμικρό δεσμό με το αναρχικό κίνημα καταδιώχτηκε. Και αφού θεωρείτε υπεύθυνο έναν ολόκληρο πολιτικό χώρο για τις πράξεις ενός ανθρώπου, και χτυπάτε αδιακρίτως, το ίδιο αδιακρίτως θα χτυπήσουμε και εμείς».[ii]

Όπως και να’ χει, οι αναρχικοί στην Ισπανία δεν φοβήθηκαν να πάρουν τα όπλα προκειμένου να πολεμήσουν ενάντια στις συνασπισμένες ταξικές δυνάμεις της ετερονομίας, ενάντια στον στρατό, τους κληρικούς και το μεγάλο κεφάλαιο. Η ενέργεια τους συνεπαγόταν την καταστολή της βούλησης εκείνης της μερίδας της κοινωνίας που ήταν εχθρικά διακείμενη προς την θέσμιση των συλλογικών οργάνων της αυτοδιεύθυνσης της κοινωνίας σε μαζική κλίμακα. Η πρακτική της βίαιης αντιπαράθεσης, ακόμη κι αν εμφανίζεται ως επιβεβλημένη υπό το πρίσμα της ανάγκης για αυτοάμυνα, ενέχει εξορισμού έναν πρωτόλειο διαχωρισμό ανάμεσα στις αντίπαλες πλευρές που συγκρούονται, ο οποίος βάζει τα όρια της υπό συγκρότηση πολιτικής κοινότητας, επιβάλλοντας μια πρώτη διάκριση μεταξύ αυτών που συμπεριλαμβάνονται και όσων αποκλείονται από τους κόλπους της. Από την άλλη μεριά, θα μπορούσε κάποιος βάσιμα να υποθέσει ότι σε αυτό ακριβώς το σημείο έγκειται η διαφορά ανάμεσα στο εξουσιαστικό μόρφωμα και την αυτόνομη μορφή κοινωνικής οργάνωσης. Με αυτό εννοούμε ότι είναι η ικανότητα υπέρβασης τούτου του πρωταρχικού διαχωρισμού που επιβάλλεται de facto από τις ανάγκες της Κοινωνικής Πάλης, η οποία χαρακτηρίζει το περιεχόμενο των φαντασιακών σημασιών και των δομών αυτοκυβέρνησης που συγκροτούνται στο πλαίσιο της δημιουργικής πολιτικής πράξης του εξεγερμένου υποκειμένου. Όταν οι μπολσεβίκοι έβαλαν σε εφαρμογή την από-τα-πάνω, βίαιη κολεκτιβοποίηση της γεωργίας με την δημιουργία των κρατικών κολχόζ, η εξουσιαστική αντίληψη τους οδήγησε να υιοθετήσουν σαν επίσημη κυβερνητική πολιτική την συστηματική σφαγή σε βάρος των αγροτών τους οποίους τα γραφειοκρατικά όργανα του κρατικού μηχανισμού αποφάσισαν πως ανήκαν στην τάξη των εύπορων κουλάκων.[iii] Αντίθετα, η αντιεξουσιαστική νοοτροπία των αναρχικών της Ιβηρικής και η προσήλωση τους στις ελευθεριακές πολιτικές αρχές, συνηγορούσαν υπέρ της δια του παραδείγματος προπαγάνδισης των πλεονεκτημάτων της συλλογικής καλλιέργειας των γαιών και της εθελοντικής προσχώρησης των μεμονωμένων αγροτών στις κολεκτίβες. Η φυσική εξόντωση των γαιοκτημόνων ουδέποτε αποτέλεσε συστηματική πρακτική των εξεγερμένων. Αλλά και στον τομέα της βιομηχανίας, έπειτα από τον ένοπλο ξεσηκωμό των προλετάριων και την επικράτηση του κινήματος της αυτοδιαχείρισης στα εργοστάσια, δόθηκε η δυνατότητα στους πρώην διευθυντές να ενταχθούν κανονικά στις νέες δομές της αυτοδιεύθυνσης, υπό τον όρο της εθελοντικής παραίτησης τους από τα προνόμια και τις διευκολύνσεις στα οποία είχαν πρόσβαση ως αποτέλεσμα των αξιωμάτων που κατείχαν στην προηγούμενη κατάσταση.[iv]

Σύμφωνα με τον παραπάνω συλλογισμό, η ακραία ετερόνομη φύση του καθεστώτος του Χαλιφάτου μπορεί να αξιολογηθεί μόνο σε σχέση με τις θεσμοποιημένες δομές συγκέντρωσης δύναμης που έχουν αναδυθεί στις περιοχές που έχει κάτω από την κυριαρχία του. Οποιαδήποτε αξιολογική κρίση που θα επικεντρώνεται μονοδιάστατα στην μέθοδο δράσης είναι ανεπαρκής από την σκοπιά της αυτονομίας και κινδυνεύει να αφομοιωθεί από την επικρατούσα συστημική ιδεολογία που αποβλέπει ρητά στην απονομιμοποίηση της λαϊκής αντιβίας απ’ όπου κι αν προέρχεται και στην συνακόλουθη υπεράσπιση της αναγκαιότητας για την διατήρηση του μονοπωλίου της φυσικής βίας από την κατασταλτική μηχανή του Κράτους. Με αυτόν τον τρόπο άλλωστε μπόρεσε να πάρει σάρκα και οστά το κατάπτυστο ιδεολόγημα της θεωρίας των δύο άκρων, που εκκινώντας από την αφετηρία της έμπρακτης αμφισβήτησης του κρατικού μονοπωλίου της βίας, τσουβαλιάζει σε μία ενιαία κατηγορία την βία του θύτη με αυτή του θύματος, την εγκληματική επίθεση με την αυτοάμυνα, τα πιο ριζικά αντίθετα προτάγματα της αυτονομίας και της αυτοδιεύθυνσης με αυτά της πιο ακραίας ετερονομίας και του νεοναζισμού. Αντίθετα, η αντίληψη μας για το Ισλαμικό Κράτος (ΙΚ) θα ήταν πολύ πιο ρεαλιστική αν εξετάζαμε την εκ πρώτης όψεως αξιοπερίεργη σύγκλιση των εξουσιών που παρατηρείται γύρω από το πεδίο της βιοπολιτικής, το οποίο μοιράζονται από κοινού η τεχνοκρατική και η ισλαμική διακυβέρνηση. Ο Π. Κόκμπερν, έχει γράψει άλλωστε σχετικά με την τεράστια δυσαρέσκεια που προκάλεσαν σε μια χώρα αρειμάνιων καπνιστών όπως το Ιράκ, τα δημόσια auto da fe με τσιγάρα και προϊόντα καπνού που οργάνωσε το ΙΚ στα εδάφη που έχει στην κατοχή του.[v] Τα υγειονομικά μέτρα που λαμβάνει το Χαλιφάτο στην επικράτεια του δεν διαφέρουν δραματικά από τα μέτρα για την προστασία της δημόσιας υγείας που επιβάλλει η επιστημονικοφανής τεχνοκρατική διοίκηση στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες (ΑΚΧ). Για παράδειγμα, η απαγόρευση του καπνίσματος σε αμφότερες τις περιπτώσεις αφορά κυρίως τους δημόσιους χώρους, αφού είναι πρακτικά αδύνατο για το καθεστώς του Χαλιφάτου να γνωρίζει τι κάνει ο καθένας πίσω από τις κλειστές πόρτες της οικίας του. Ισχύει ακόμη η απαγόρευση ενάντια στις ναρκωτικές ουσίες που στο Χαλιφάτο επισύρει πολύ πιο ακραίες ποινές απ’ ότι στις κοινοβουλευτικές χούντες του καπιταλιστικού Κέντρου, ενώ οι σαλαφιστές επεκτείνουν τις επίσημες απαγορεύσεις στο αλκοόλ, την κατανάλωση χοιρινού κρέατος, κλπ. Πριν βιαστούμε να αναφωνήσουμε με περισσή αγανάκτηση ότι το ΙΚ έχει καθιερώσει έναν ιδιότυπο ολοκληρωτισμό στην επικράτεια του, καλό θα ήταν να αναρωτηθούμε μήπως οι τεχνοκράτες στις ΑΚΧ δεν βαδίζουν ακριβώς στον ίδιο δρόμο, επικαλούμενοι ψευδο-επιστημονικά κριτήρια για την επιβολή άνωθεν ιεραρχικών προτύπων στην ατομική συμπεριφορά του καθενός από εμάς, ακόμη και σε ζητήματα που υποτίθεται ότι εμπίπτουν στην «απαραβίαστη», και θεοποιημένη από τον φιλελευθερισμό, σφαίρα του ιδιωτικού.[vi]

Από αυτή την άποψη, η Ροτζάβα είναι χίλιες φορές πιο επικίνδυνη για την υπερεθνική ελίτ και η ύπαρξη της κομούνας των Κούρδων είναι πολύ πιο ασύμβατη με την αναπαραγωγή της κυριαρχίας της στην περιοχή, απ’ όσο είναι το Ισλαμικό Κράτος. Φυσικά, δεν χρειάζεται να πούμε ότι το να εμμένουμε σε μια ερμηνεία του Ισλαμικού Κράτους με όρους «οργάνωσης» μπορεί μόνο να συσκοτίσει τα πράγματα, αφού ουδόλως ανταποκρίνεται στα πραγματικά γεωπολιτικά δεδομένα που έχει δημιουργήσει στο έδαφος η Κοινωνική Πάλη, ούτε συμβαδίζει με την αντίληψη που έχουν για το ΙΚ οι απανταχού οπαδοί του ριζοσπαστικού πολιτικού Ισλάμ. Το Χαλιφάτο έχει επιβάλλει την κυριαρχία του σε μια γεωγραφική έκταση ίση με εκείνη της Βρετανίας, μέσα στην οποία ζούνε περίπου έξι εκατομμύρια άνθρωποι.[vii] Στην επικράτεια του, έχει αναπτύξει δομές κανονικού κράτους, συνεχίζοντας την λειτουργία όσων δημόσιων υπηρεσιών κληρονόμησε από το προηγούμενο καθεστώς και δεν αντιβαίνουν στη δική του ερμηνεία του Ισλάμ και συγκροτώντας καινούριους κρατικούς οργανισμούς, που χρειάζονται για την δημιουργία των κοινωνικών προϋποθέσεων επιβολής ενός αυθεντικά ισλαμικού τρόπου ζωής στην περιοχή. Η βολική εξήγηση των ακριβοπληρωμένων αγγλοσαξόνων εμπειρογνωμόνων ότι το ΙΚ επέβαλλε την εξουσία του στα κατακτημένα εδάφη αποκλειστικά και μόνο με την μέθοδο της ωμής βίας εμπεριέχει μια δόση αλήθειας, στον βαθμό που το καθεστώς που έχει εγκαθιδρύσει του ΙΚ στο Ιράκ και στο ας-Σαμ είναι απολυταρχικό. Ωστόσο, κατά ένα μεγάλο μέρος Η άποψη αυτή είναι παραπλανητική, αφού το Χαλιφάτο έχει ήδη προλάβει να δημιουργήσει ένα στρώμα δημοσίων υπαλλήλων, επαγγελματιών μαχητών και νομομαθών ισλαμιστών αξιωματούχων που είναι αφοσιωμένοι και ταξικά εξαρτημένοι από την «ευσεβή» διακυβέρνηση του, ενώ έχει συνάψει συμμαχίες και με τις τοπικές σουνιτικές φυλές, οι οποίες απεχθάνονται την σιιτική κυβέρνηση της Βαγδάτης εξαιτίας του μακριού ιστορικού μαζικών δολοφονιών, συστηματικών κοινωνικών διακρίσεων και κακομεταχείρισης που υπέστησαν στα χέρια των κυβερνώντων σιιτών από το 2003 και μετά. Μάλιστα, η κατάργηση των πολιτικών συνόρων μεταξύ Ιράκ και Συρίας, εκτός από επιβεβλημένη από τον θεολογικό κανόνα, είναι και μια προσεκτικά σχεδιασμένη κίνηση ευφυούς πολιτικής τακτικής, αφού εξυπηρετεί την ανατροπή των δυσμενών για τους σουνίτες δημογραφικών δεδομένων που αναπαρήγαγαν το καθεστώς της υποτέλειας τους στο Ιράκ. Χαρακτηριστικά, να αναφέρουμε ότι ενώ στο Ιράκ οι σουνίτες είναι θρησκευτική και κοινωνική μειονότητα και το αριθμητικό βάρος τους δεν υπερβαίνει το 20% του συνολικού πληθυσμού, στην Συρία οι σουνίτες συνιστούν το 74% του συνόλου. Η ένωση των σουνιτικών κοινοτήτων υπό την αιγίδα του ΙΚ αίφνης δύναται να δημιουργήσει μια συνεκτική πολιτική δύναμη που θα αποτελείται από το 50% του πληθυσμού της περιοχής. Από την άλλη, ούτε η άποψη ότι το ΙΚ απέκτησε τα βαρέα όπλα που έχει στην διάθεση του επειδή κατέλαβε αποθήκες με πολεμικό υλικό που είχαν αποστείλει οι ΗΠΑ στον ιρακινό στρατό, μπορεί να εξηγήσει ικανοποιητικά την συνεχή ροή οπλισμού προς τους μαχητές του ΙΚ και την διατήρηση του αξιόμαχου των δυνάμεων τους παρά το γεγονός ότι, φαινομενικά τουλάχιστον, το Χαλιφάτο βρίσκεται σε πόλεμο με σύσσωμη την υπερεθνική ελίτ, τους συμμάχους και τους αντιπάλους της (Ρωσία, Ιράν). Τα χρήματα που καλύπτουν τις δαπάνες για την αγορά όπλων καθώς και για την τακτική πληρωμή των μισθών των μαχητών και των δημόσιων υπαλλήλων, των νομομαθών και των αξιωματούχων του κρατικού μορφώματος προέρχονται από την παράνομη πώληση του πετρελαίου που παράγεται στις πετρελαιοπηγές της Συρίας και του Ιράκ σε συνεργασία με τις μυστικές υπηρεσίες και τους λαθρεμπόρους από την γειτονική Τουρκία, οι οποίοι έχουν αναλάβει με τις πλάτες του τουρκικού κράτους να προωθήσουν το «ισλαμιστικό» πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές. Το λαθρεμπόριο αυτό αποφέρει τεράστια εισοδήματα στο ΙΚ, δίνοντας του την δυνατότητα να ανανεώνει το οπλοστάσιο του, αλλά και να απαλύνει την φορολογία στο εσωτερικό των περιοχών που διοικεί, κερδίζοντας έτσι την συμπάθεια των κοινωνικών στρωμάτων που έχει κάτω από τον έλεγχο του.[viii]

Εξάλλου, είναι σημαντικό να τονίσουμε αναφορικά με την «εξωτερική» πολιτική του ΙΚ, πως η ανακήρυξη του Χαλιφάτου από τον Αλ-Μπαγκντάντι έγινε σύμφωνα με όλους τους τυπικούς κανόνες και τις θεολογικές αναφορές που προϋποθέτει η επίσημη ισλαμική παράδοση.[ix] Επιδεικνύοντας σχολαστική μέριμνα για την τυπική εκπλήρωση όλων των θεολογικών προϋποθέσεων που καθορίζουν την εγκυρότητα της ανακήρυξης του Χαλιφάτου, ο Αλ-Μπαγκντάντι και οι λακέδες του διεκδικούν για λογαριασμό τους την ιδεολογική και πολιτική πρωτοκαθεδρία στην οικουμενική κοινότητα των μουσουλμάνων, την λεγόμενη Ούμα (Al-Ummah). Με άλλα λόγια, απευθύνουν απευθείας έκκληση προς τους εκατοντάδες χιλιάδες ριζοσπάστες μουσουλμάνους ανά την υφήλιο και εγείρουν μια βάσιμη θεολογικά αξίωση για την υποβολή δήλωσης πίστης και υποταγής από μέρους τους στον «ηγέτη των πιστών», είτε αυτή εκφράζεται εμπράκτως με την μετάβαση στις ισλαμικές κτήσεις του ΙΚ, εν είδει προσκυνήματος, και την συμμετοχή τους στον πόλεμο που βρίσκεται σε εξέλιξη, ή με την πολυεπίπεδη στήριξη της πολιτικής του Χαλιφάτου στις χώρες της δύσης. Το κάλεσμα για μαζική μετοίκιση και μετεγκατάσταση στην «γη του Ισλάμ» που απευθύνουν οι ηγέτες του ΙΚ προς τους απανταχού μουσουλμάνους δεν διαφέρει σε τίποτα από τις φανατισμένες ιδεολογικές εκκλήσεις των Παπών του καθολικισμού προς τους χριστιανούς του Μεσαίωνα να αποτολμήσουν το σταυροφορικό προσκύνημα στους αγίους τόπους, να πολεμήσουν για την πίστη τους ενάντια στους μουσουλμάνους που περικύκλωναν τα χριστιανικά βασίλεια της Παλαιστίνης και της Συρίας και με αυτόν τον τρόπο να εξαγοράσουν την άφεση του «υψίστου» για τις αμαρτίες που είχαν διαπράξει στην Ευρώπη.[x] Για τους οπαδούς του ριζοσπαστικού Ισλάμ σε όλο τον κόσμο, η πρωτεύουσα του Χαλιφάτου Ράκκα παίζει ρόλο αντίστοιχο με αυτόν που έπαιζε η Μόσχα στην κοσμοθεωρία και το σύστημα αξιών των κομμουνιστών όπου γης.

Επιπλέον, ενώ οι Κούρδοι και οι Άραβες των καντονιών της βόρειας Συρίας είχαν να αντιμετωπίσουν από την πρώτη μέρα την περικύκλωση τους από εχθρικές στρατιωτικές δυνάμεις και την επιβολή ενός καθολικού εμπάργκο από την μεριά των απροσπέλαστων για αυτούς τουρκικών συνόρων, το ΙΚ μπορεί να υπολογίζει στην αμέριστη βοήθεια της Τουρκίας, της Ιορδανίας και των μοναρχιών του Κόλπου, που περιμένουν από αυτό να ανατρέψει τον ενοχλητικό Άσαντ, που είναι ο τελευταίος μπααθιστής ηγέτης του αραβικού κόσμου, και να ηγηθεί της σουνιτικής αντεπανάστασης ενάντια στην στρατηγική ηγεμονία του σιιτικού Ιράν στην ευρύτερη περιφέρεια της Μέσης Ανατολής. Πέρα από τις αυτάρεσκες, οριενταλιστικού τύπου «αναλύσεις» που εκλαμβάνουν την έχθρα ανάμεσα στο σαουδαραβικό μπλοκ και τον φιλοϊρανικό συνασπισμό σαν ένδειξη ενός τυφλού και ανορθολογικού θρησκευτικού σεχταρισμού, θα πρέπει εδώ να διευκρινίσουμε ότι η ιδεολογική αντιπαλότητα ανάμεσα στους δύο κύριους κλάδους της ισλαμικής σκέψης μετουσιώθηκε με το πέρασμα των αιώνων σε πραγματικές δομές καταπίεσης και ιεραρχίας, καθώς επίσης και σε πολύ πραγματικά κοινωνικά προνόμια και ταξικά συμφέροντα. Έτσι στις μέρες μας έφτασε να εκφράζει με μια υπαρκτή κοινωνική σύγκρουση, ντυμένη με θρησκευτικό περίβλημα. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η αλληλεπίδραση με τις δομές ετεροκαθορισμού και κυριαρχίας που εκτρέφει ο συστημικός ιμπεριαλισμός σε οικουμενική κλίμακα, στην μεριά των σουνιτών οδήγησε στην ανάδυση των πελατειακών καθεστώτων των μοναρχιών του Κόλπου, που υποτάσσονται άνευ όρων στα συμφέροντα της υπερεθνικής ελίτ κι ενσαρκώνουν την πιο μαύρη κοινωνική αντίδραση σε όλα τα επίπεδα, ενώ από την πλευρά του σιιτικού Ισλάμ, το οποίο κατά παράδοση έχει αναλάβει να εκπροσωπεί την μερίδα των καταπιεσμένων και των μη-προνομιούχων, η εξάρτηση από τις καπιταλιστικές μητροπόλεις οδήγησε στην έκρηξη μιας πρωτόγνωρης λαϊκής επανάστασης με ξεκάθαρο αντιμπεριαλιστικό χαρακτήρα, που ακόμα και ο Φουκώ θεώρησε σκόπιμο να την παρακολουθήσει από κοντά, να την καταγράψει και να την μελετήσει.[xi]

Όπως και να έχει, η σχέση του ΙΚ με τις ΑΚΧ είναι μια σχέση αγάπης και μίσους. Η υπερεθνική ελίτ δεν ανησυχεί διόλου από το ενδεχόμενο της αύξησης της επιρροής του ριζοσπαστικού Ισλάμ ανάμεσα στις κοινότητες των μεταναστών από το Μαγκρέμπ και την Μ. Ανατολή. Όπως και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, με την δράση της κόντρα στο σοσιαλιστικό κίνημα του αραβικού εθνικισμού, η ισλαμιστική αντιπολίτευση δρα ως ισχυρός ανασταλτικός παράγοντας ενάντια στην ανάτπυξη ενός ισχυρού κινήματος για την ταξική απελευθέρωση που θα συμπεριλαμβάνει στους κόλπους του την μουσουλμανική υποτάξη των πόλεων. Απεναντίας, ο ριζοσπαστισμός που σχετίζεται με την θρησκευτική μισαλλοδοξία από την μία προσφέρεται για εξαγωγή στην πολύπαθη Μέση Ανατολή και, από την άλλη, παρέχει το ιδεολογικό άλλοθι με την μορφή του αντισημιτισμού, για την εντατικοποίηση της αστυνόμευσης στο εσωτερικό με την παρουσία ενός εσωτερικού εχθρού και την επιβολή ενός άτυπου καθεστώτος ταξικών διακρίσεων σε βάρος των μουσουλμανικών προλεταριακών στρωμάτων. Κι αν οι μουσουλμάνοι προλετάριοι καταφεύγουν στην τρομοκρατία, οι μεμονωμένες πράξεις ατομικής τρομοκρατίας ουδέποτε μπόρεσαν να ανατρέψουν τις θεσμισμένες εξουσίες. Στην καλύτερη περίπτωση, το μόνο που κατάφερε ήταν να τις ενδυναμώσει, ή να τις αφήσει ανέπαφες, ακόμα και σε εκείνες τις περιπτώσεις που κατάφερε να εξοντώσει αυτόν ή εκείνον τον φυσικό εκπρόσωπο τους.

[i] L. Galleani, The End of Anarchism?, http://theanarchistlibrary.org/library/luigi-galleani-the-end-of-anarchism, σελ. 54.

[ii] E. Henry, Defense Speech, https://www.marxists.org/reference/archive/henry/1894/defence-speech.htm.

[iii] I. Deutscher, Stalin (Pelican Books), σελ. 324.

[iv] S. Dolgoff, Αναρχικές Κολλεκτίβες (Διεθνής Βιβλιοθήκη), σελ. 170-183.

[v] P. Cockburn, Η Επιστροφή των Τζιχαντιστών (Μεταίχμιο), σελ. 66.

[vi] Παραπέμπουμε εδώ τον αναγνώστη στην κριτική που ασκεί ο Τερζάκης στο ψευδοεπιστημονικό υπόβαθρο που χρησιμοποιείται κατά κόρον από την τεχνοκρατική διακυβέρνηση για να δικαιολογήσει απαγορεύσεις που επιβάλλονται για λόγους δημόσιας υγείας και περιστέλλουν διαρκώς την σφαίρα του ιδιωτικού. Χαρακτηριστική αυτή της τάσης προς έναν αυξανόμενο τεχνοκρατικό αυταρχισμό η αμφισβητήσιμη επιστημονικά έννοια του «παθητικού καπνίσματος». Αξίζει εδώ να αναφέρουμε ότι το πρώτο καθεστώς ιστορικά που ενδιαφέρθηκε για την θέσπιση μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας, ήταν το ναζιστικό καθεστώς στην Γερμανία του μεσοπολέμου. Για περισσότερα, Φ. Τερζάκης, Ο αναρχισμός στον κομμουνισμό (Πανοπτικόν), σελ.120-128.

[vii] ISIS controls an area the size of Britain, http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/11/28/ISIS-controls-an-area-the-size-of-Britain-Syria-expert.html.

[viii] S. Lendman, Turkey refines and sells stolen Syrian and Iraqi oil for ISIS, http://www.globalresearch.ca/turkey-refines-and-sells-stolen-syrian-and-iraqi-oil-for-isis/5492393.

[ix] Για παράδειγμα, ο Αλ-Μπαγκντάντι παρουσίασε αποδείξεις ότι κατάγεται από την αραβική φυλή των Κουραϊς, την φυλή από την οποία καταγόταν και ο Μωάμεθ και κυβερνούσε την Μέκκα την εποχή του «προφήτη», και αποτελεί προϋπόθεση για την νομιμότητα της αξίωσης του στο θρησκευτικό και παράλληλα ανώτατο πολιτικό αξίωμα του Χαλίφη των μουσουλμάνων. Στο What ISIS really wants, http://www.theatlantic.com/magazine/archive/2015/03/what-isis-really-wants/384980/.

[x] Τζ. Χάρρις, Το Βυζάντιο και οι Σταυροφορίες (Ωκεανίδα), σελ. 125-163.

[xi] J. Afari & K.B. Anderson, Revisiting Foucault and the Iranian Revolution, http://newpol.org/content/revisiting-foucault-and-iranian-revolution.