Ο διπλός θάνατος του Ζακ Κωστόπουλου

banner

Όμως απ’ την αρχή θα ξαναφέρω στο φως ετούτα εγώ.

Σωστά κι ο Φοίβος, σωστά κι εσύ γνοιαζόσαστε για κείνον.

Λοιπόν, ως είναι δίκιο, θα με δείτε και μένα σύμμαχο σας,

να βοηθάω τη χώρα αυτή και τον θεό.

Θα διώξω το μίασμα τούτο κι όχι για τη χάρη μακρινών φίλων,

μα για με τον ίδιο.

Γιατί όποιος κι αν είναι ο φονιάς του,

μπορεί κι εμέ να θέλει μ’ όμοιο τρόπο να βλάψει”.

Σόφοκλής, Οιδίπους Τύραννος

Ο Ζακ Κωστόπουλος πέθανε δύο φορές. Η πρώτη φορά ήταν την Παρασκευή το μεσημέρι, από τα σπασμένα γυαλιά που χώθηκαν μέσα στις αρτηρίες του, αλλά κι από τις ανελέητες κλωτσιές που δέχτηκε πεσμένος στο κεφάλι από τους παλικαράδες που τον περίμεναν έξω απ΄το κοσμηματοπωλείο. Η δεύτερη ήταν στα κανάλια της τηλεόρασης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όταν ένα πλήθος από φαινομενικά απολιτίκ γιουσουφάκια της μπουρζουαζίας, από φανατισμένους οπαδούς του καθεστώτος της “κανονικότητας” και της “νομιμότητας”, έσπευσαν να δικαιολογήσουν τον τραγικό θάνατο του ΖΚ επειδή τάχα ο μαγαζάτορας βρισκόταν σε “νόμιμη” άμυνα. Επειδή ο ΖΚ ήταν κλέφτης και “πρεζάκι” και είχε το θράσος να απλώσει το χέρι του πάνω στην περιουσία κάποιου άλλου. Ο πρώτος θάνατος ήταν βιολογικός. Η επέλευση του έγινε επειδή ο ΖΚ τη στιγμή εκείνη ενήργησε σαν “κλέφτης”. Ο όχλος που τον περικύκλωσε αυτό έβλεπε μπροστά του, έναν παραβάτη, κάποιον που προσπάθησε να πάρει κάτι που δεν ήταν “δικαιωματικά” δικό του. Μια επικίνδυνη φιγούρα του κοινωνικού περιθωρίου, βγαλμένη από τις πιο σκοτεινές γωνίες του ετερόνομου κοινωνικού φαντασιακού.

Τι κι αν η απόπειρα του επίδοξου ληστή μόνο γέλιο μπορούσε να προκαλέσει με την έκδηλη αδεξιότητα και τον ερασιτεχνισμό που τη διέκρινε. Πράγμα που έδειχνε ξεκάθαρα σε όσους μαζεύτηκαν έξω από το κοσμηματοπωλείο ότι μπροστά τους δεν είχαν έναν πωρωμένο επαγγελματία κακοποιό, αλλά έναν φτωχοδιάβολο που βρισκόταν καταφανώς έξω απ’ τα νερά του. Αν το φυσικό ένστικτο του ανθρώπου του λέει πως πρέπει να απομακρύνεται όταν διαισθάνεται τον κίνδυνο, το κοινωνικά επιβεβλημένο ένστικτο της εξουσιαστικής κοινωνίας επιτάσσει να φοβόμαστε τον Κλέφτη. Να φεύγουμε μακριά του, ή όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, να του επιτεθούμε, να εξουδετερώσουμε αυτό που εκλαμβάνουμε σαν δυνητική απειλή για όλους τους κατέχοντες. Δεν είναι μόνο τα οπλισμένα όργανα του κατασταλτικού μηχανισμού τα οποία είναι πάντοτε έτοιμα ακόμη και να σκοτώσουν για να υπηρετήσουν την αρρωστημένη “ευταξία” του συστήματος της οικονομίας της αγοράς, που αναπαράγει και θεσμοποιεί κοινωνικές σχέσεις εκμετάλλευσης και καταπίεσης ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι και οι ίδιοι οι άνθρωποι που κοινωνικοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές και τις αξίες του ετερόνομου κοινωνικού παραδείγματος. Η διαστρεβλωμένη ταξική αλληλεγγύη των ιδιοκτητών, μικρών ή μεγάλων δεν έχει σημασία, που τους σπρώχνει να συνασπίζονται για να προστατευτούν από εκείνους που αρνούνται να πεθάνουν ήσυχα, που διεκδικούν το μερίδιο που τους αναλογεί από αυτό που δεν έχουν.

Ο ΖΚ δεν ήταν ένας “ήρωας” της τάξης μας, το προλεταριάτο δεν θα έπρεπε να πιστεύει στους ήρωες. Η κλεψιά για προσωπικό όφελος δεν είναι επαναστατική πράξη. Είναι μια εγωιστική πράξη εφόσον προτάσσει έμπρακτα μια εναλλακτική μορφή ατομικής ιδιοκτησίας. Και είναι μάλλον λογικό να υποθέσουμε ότι αν η απόπειρα κλοπής είχε θετική έκβαση, αν ο δυστυχής Ζακ είχε κατορθώσει να διαφύγει με ένα, δύο πολύτιμα πετράδια στις τσέπες του, τα χρήματα που θα κέρδιζε δεν θα τα μοίραζε στους φτωχούς, ούτε θα τα έθετε στη διάθεση κάποιου επαναστατικού σκοπού. Παρόλα αυτά, η ηθική δεν είναι παρά μια αφηρημένη άσκηση επί χάρτου όταν δεν εφαρμόζεται στο πεδίο συγκεκριμένων υλικών συνθηκών και των κοινωνικών σχέσεων που παράγονται από αυτές. Το ζήτημα δεν είναι να ντύσουμε τον εκλιπόντα με το φωτοστέφανο ενός παρεξηγημένου ήρωα, αλλά να τον αντιμετωπίσουμε ακριβώς σαν το θύμα της κοινωνικής κατάστασης του. Σαν το υποκείμενο που υπέστη τον βίαιο ετεροκαθορισμό από τους υλικούς όρους της κοινωνικής του ύπαρξης, όπως τόσοι και τόσοι προλετάριοι πριν και μετά απ’ αυτόν. Ήταν, στις τελευταίες του στιγμές, ένας άνθρωπος που άγεται και φέρεται από τις περιστάσεις, σαν τον Οιδίποδα που νομίζει ότι ενεργεί με σκοπό τη λύτρωση, τη δική του και της πόλης του, ενώ με κάθε του ενέργεια στην πραγματικότητα βαδίζει ολοένα και περισσότερο προς την καταστροφή του.

Ο δεύτερος θάνατος του ΖΚ συνέβηκε αφού άφησε την τελευταία του πνοή. Ήταν ηθικός και έλαβε χώρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τα “παραβατικά” χαρακτηριστικά της κοινωνικής ταυτότητας του νεκρού στοιβάχτηκαν το ένα πάνω στ’ άλλο στα ρεπορτάζ των συστημικών ΜΜΕ, δίνοντας την εντύπωση ότι η καθώς πρέπει κοινωνία είχε μόλις απαλλαγεί από ένα αντικοινωνικό στοιχείο. Μια προβληματική προσωπικότητα που αδυνατούσε να προσαρμοστεί στις νόρμες και να ενταχτεί ομαλά στο κοινωνικό σύνολο. Όπως έγινε και με την απεργία πείνας του Ρωμανού, μια στρατιά από κάγκουρες του διαδικτύου κινητοποιήθηκε για να κατακλύσει το διαδίκτυο με το δηλητήριο του ταξικού ρατσισμού τους. Για μια ακόμη φορά, αποδείχτηκε περίτρανα ότι δεν υπάρχει πλέον ουδέτερο έδαφος, ένα πεδίο συνεννόησης ανάμεσα σε εμάς και σε αυτούς. Ανάμεσα στους οπαδούς του θεσμοποιημένου κοινωνικού κανιβαλισμού και σε αυτούς που αγωνίζονται για την κατάργηση του. Το ταξικό μένος που εκδηλώθηκε πρωτογενώς με την πράξη της δολοφονίας του ΖΚ, επικυρώθηκε δευτερογενώς από εκείνους που πανηγυρίζουν για τον θάνατο του φτωχοδιάβολου. Από την μεριά μας, μπορούμε ακόμη και να κατανοήσουμε, μέσω μιας ψυχρής, υπολογιστικής λογικής, την ενέργεια του μικρομαγαζάτορα, ο οποίος την ώρα που εκτυλίσσεται η κλοπή αισθάνεται πραγματικά ότι κάτι έχει να χάσει. Όμως, καταλαβαίνουμε ακόμη περισσότερο την απελπιστική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει ένας τοξικοεξαρτημένος προλετάριος που έκανε ότι έκανε ακριβώς επειδή δεν είχε τίποτα να χάσει. Αυτές οι δύο αλληλοαποκλειόμενες οπτικές, οι ταξικές κοσμοθεωρίες που ακυρώνουν η μία την άλλη, είναι η ουσία του κοινωνικού πολέμου τον οποίο βιώνουμε. Είναι ο προάγγελος της γενικευμένης σύγκρουσης που πρόκειται να ακολουθήσει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s